Kafea

KAFEONDOA

Kafeondo izeneko zuhaixka baten fruitua da kafea.

CafetoKafeondoa Afrikako basoetan hazten den zuhaixka bat da. 2 eta 6 metro arteko altuera edukitzera iristen da, nahiz eta egoera basatian, 15 metro neurtzera iritsi daitekeen. Kafeondo-sailetan zuhaixkak inausi egiten dira, kafe-aleak errazago biltzeko.

Sailkapen botanikoari erreparatuz, errubiazeoen familiakoa da, Coffea generokoa. Hosto iraunkorrak eta lantzeolatuak ditu.

 

Euriteen ondoren agertzen dira lehen loreak. Lore zuriak dira. Multzoka agertzen dira eta oso gutxi irauten dute, ernaldu bezain laster zimeltzen baitira. Kafeondoan loraketa jarraitua da, euriteen arabera betiere. Sailaren kalitatearen eta baldintzen arabera, 6 eta 12 hilabeteko tarte batean heltzen da ugalketa ondoren sortutako fruitua. Horregatik, aurreko loraketaren fruituak uzta berriaren loreekin batera ikus daitezke askotan kafeondo bakar batean.

Kafeondoak ingurumen oso definitu bat behar du hazteko, hortaz, mundua inguratzen duen Kantzer eta Kaprikornio tropikoen arteko zerrenda batean bakarrik ekoiztu daiteke. Kafea landatzen duen herrialde bakoitzak eta sail bakoitzaren ezaugarriek berezitasun espezifiko jakin batzuk ematen dizkiote kafeari.

Kafeondoak hazi bidez ugaltzen dira: haziak hazitokietan ereiten dira, edo soroan zuzenean. Soroan ereiten bada, itzaletan egin behar da, eta ondo ongarriztatu. Kafeondoak belar txarrik ez duen lurra behar du, lur soltea eta harroa.

Kafeondoa hirugarren urtetik aurrera da emankorra, baina 5. edo 6. urtetik aurrera ateratzen zaio etekin handien. Bere bizitzan behin baino gehiagotan inausten da kafeondoa, errendimendua hobetze aldera, eta 20 edo 25 urtera iristean, jada ez du fruitu gehiago ematen. Kafe-landareen batez besteko ekoizpena 500 gramo kafe komertzialekoa da (hau da, salgai jartzen den kafea), nahiz eta zenbait landarek 900 eta 1.200 gramo artean ematen dituzten.

FRUITUA

Kafeondoaren fruitua baia bat da. Hasieran berde kolorekoa da eta gerezien gorri kolorea hartzen du heltzean. Horregatik, fruitu honi ere gerezi esaten zaio. Lehen esandakoa gogora ekarriz, uzta-garaian gerezi berdeak eta helduak batera ikusi ohi dira.

Kalitatezko kafea ekoizteko, ale helduak bakarrik hartzen dira. Eskuz hartzen dira aleak, sailetatik beharrezkoak diren igaroaldi guztiak eginez.

Uzta biltzeko beste modu bat adarrak eskuekin heldu eta astintzea da. Kasu honetan, mota orotako aleak biltzen dira (berdeak eta helduak). Azalera handietan, Brasilen adibidez, bitarteko mekanikoak erabiltzen dira, baina bilketa egiteko modu horrek kalitatea eragiten du.

Gereziaren barruan, azalaren eta alearen artean (normalean 2 ale izaten dira), muzilago izeneko substantzia itsaskor bat dago. Kafe-aleak lortzeko, azala edo oskola eta muzilagoa kendu behar dira. Hori guztia sailaren HAZKUNTZA FINKAN egiten da.

 

KAFE HAZKUNTZA

Kafe-hazkuntza hazia, kafe-alea kasu honetan, kafeondoaren fruitutik lortzeko prozesua da.

Hiru hazkuntza mota daude, kafearen kalitatearen eta biltzailearen arabera.

I) METODO HEZEA

Ur dezente behar da hazkuntza mota hau egiteko, hortaz, ur asko dagoen lekuetan erabiltzen da. Kikaran ezaugarri oso onak eskaintzen dituzten kafeak lortzen dira prozedura honi jarraituz. Batez ere kalitatezko kafeekin jarraitzen den prozedura bat da, Arabica barietatekoekin funtsean, nahiz eta zenbait Robusta barietaterekin ere erabiltzen den.

Hainbat etapa bereiz daitezke:

1.- Mamia kentzea.
Fruituak eskuz hautatzen dira normalean, eta makina batera eramaten dira, ur-fluxu baten bitartez. Makina horretan mekanikoki bereizten da fruituaren azala aleetatik.

2.- Hartzitzea.
Bereizi diren aleek muzilagoa (azukreak) dute inguruan eta kendu egin behar da.

Horretarako, aire zabaleko hormigoizko andel batzuk erabiltzen dira. Andelean uzten da kafea, urarekin batera, ordu batzuetan jalkitzen, uraren tenperaturaren arabera. Modu horretara, muzilagoa hartzitzea eta deskonposatzea lortzen da.

3.- Garbitzea.
Jarraian, kafea garbitzen da, ur askorekin, eta kanal batzuetatik garraiatzen da. Bertan bereizten dira dentsitate-ezpurutasunak, besteak beste, makilak, ale gaixotuak eta abar.

4.- Lehortzea.
Garbiketaren ondoren lortzen den kafea hezea egoten da, hortaz, lehortu egin behar da. Patio izeneko azalera handietan egiten da lehortzea, dagokion garaian euririk egiten ez duen lekuetan; eta labeetan ere egiten da. Lehortze-prozesua aleek % 10-12ko hezetasuna eduki arte luzatzen da.

5.- Pergaminoa kentzea eta leuntzea.
Kafea, behin lehortu eta gero, biltegiratzeko prest dago. Pergamino izeneko geruza zuri horixka batek inguratzen du kafea. Kolore horixka hori dela eta, Urre Kafea deitzen zaio kafeari etapa honetan. Kafe pergaminoduna soltean biltegiratzen da, egurrezkoak izan ohi diren andeletan. Sailkatzeko eta zakuetan gordetzeko unean kentzen zaie Pergaminoa, pergaminoa kentzeko prozesu mekaniko baten bitartez.

Ondoren, tamainaren arabera sailkatzen dira aleak, metalezko baheak erabiliz, eta gaixorik dauden aleak kolorearen arabera bereizi eta sailkatu egiten dira jarraian, bitarteko elektronikoen bidez. Goi-kalitateko kafeen kasuan, aleak zakuetan sartu aurretik, azken sailkapen bat egiten da eskuz, egon daitezkeen ezpurutasunak desagerrarazteko eta puskatuta dauden aleak kentzeko.

Metodo Hezea jarraituz hazitako kafeei Kafe Araziak deitzen zaie merkatuan. Horrenbestez, kafearen izenarekin batera horrelakorik adierazten bada, kalitatezko kafe bat dela ulertuko da. Arabica barietateko kafeei aplikatzen zaie normalean.

II) METODO LEHORRA

Metodo lehorra jarraitzen da gainerako kafeekin, Robusta barietatekoekin funtsean, baita zenbait Arabica barietatekoekin ere, Brasilgoekin, adibidez. Kontu gutxiagorekin biltzen diren kafeak hazten dira metodo honen bitartez: gerezi berdeak eta helduak batera biltzen dira, metodo mekanikoekin batzuetan, eta adarrak eskuekin hartu eta astinduz beste batzuetan. Kalitate hobea duten kafeen kasuan, Arabica barietatekoen kasuan, adibidez, hazkuntza-prozesuan gerezi helduak eta berdeak bereizten dira, tratamendu desberdina ematen baitzaio bakoitzari.

Etapa hauek bereiz daitezke:

1.- Lehortzea.
Kasu honetan, metodo hezearen bitartez hazten direnak baino kontu gutxiagorekin biltzen dira baiak, normalean, eta terrario batean jartzen dira, eguzkitara lehortzeko, baiei hezetasuna kendu behar baitzaie (% 75 inguru), batez ere muzilagoan duten hezetasuna. Kafea palaz etengabe nahastu behar da, eta estali egin behar da, euririk egiten badu.

Lehortze naturala egitea zaila den lekuetan, lehortegi industrialak erabiltzen dira.

2.- Oskola kentzea.
Fruituak lehortu eta gero, mekanikoki tratatzen dira, azal lehorra eta pergaminoa aleetatik bereizteko. Horrela lotzen den kafea bitarteko elektronikoak erabiliz sailka daiteke, ale beltzak (gaizki hartzitutakoak) kentzeko.

3.- Sailkatzea.
Merkaturatzeko, tamainaren arabera sailkatzen da kafea (bahe mekanikoen bitartez), zakuetan sartu aurretik (normalean 60 kg-ko zakuak).

Kafe-aleak eguzkitara jarri eta lehortze naturalaren bitartez alea eta oskola bereizteko prozesuak izena ematen die metodo lehorraren bitartez hazitako kafeei: Kafe Naturalak esaten zaie, hain zuzen ere.

III) METODO ERDIHEZEA EDO ERDILEHORRA

Nahiko berria da metodo hau eta Robusta barietatearekin hasi ziren erabiltzen, eta zenbait Arabica barietatekoekin ondoren, Brasilen batez ere. Ez da gehiegi erabiltzen den metodo bat.

Metodo honetan, gerezi helduak uretan uzten dira ordu gutxi batzuetan, eta ondoren, mamia kentzeko makinan sartzen dira. Muzilagoz inguratutako aleak eguzkitara lehortzen dira, hortaz, desagertu egiten da metodo hezeko hartzitze-etapa.

La calidad de los cafés producidos por esta vía es intermedia entre los Cafés Lavados y los NaturalesKalitateari dagokionez, modu honetara ekoiztutako kafeak Kafe Arazien eta Kafe Naturalen artean daude.

Haren produktua aurki dezan